Vali Aydogdu, Aksiyon kapaginda...

Haftalik haber dergisi Aksiyon, bu haftaki sayisinda, bürokrasi anlayisindaki degisimin valilere yansimasini ve yeni vali portrelerini sütunlarina tasidi. Aksiyon muhabiri Zafer Özcan, "Olaganüstü 'halk' valileri" baslikli röportajinda, aralarinda Kirklareli Valisi Cengiz Aydogdu'nun da bulundugu 6 vali ile görüstü.

Röportajinda; Malatya Valisi Ulvi Saran, Manisa Valisi Celalettin Güvenç, Van Valisi Münir Karaloglu, Mardin Valisi Hasan Duruer, Hakkari Valisi Muammer Türker ve Kirklareli Valisi Cengiz Aydogdu'yu "yeni nesil valiler" arasinda "yeni yönetim anlayisinin öne çikan temsilcilerinden birkaçi" olarak tanimlayan Zafer Özcan, yeni nesil valilerin ortak özelliginin ise önemli bir bölümünün kaymakam kökenli oldugu tespitinde bulunuyor.

Olaganüstü 'halk' valileri" baslikli röportajin girisi ve Kirklareli Valisi Cengiz Aydogdu'ya ayrilan bölümü ise söyle;

Aksiyon - Türk bürokrasisindeki degisim, son yillarda vali portreleri ve uygulamalari üzerinden kendini hissettiriyor. Yeni nesil valiler, devlet - vatandas arasindaki yeni toplumsal sözlesmeye imza atiyor.

Valiler, tasrada devletin bir numarali temsilcisi, daha dogrusu devletin bizzat kendisi. Anadolu halkinin valilerle iletisimi hep sinirli olmustur. Ne de olsa devlet, araya mesafe konulmayi gerektirecek sayginlik ve önemdedir! Halkin mesafeli yaklasiminda elbette bugüne kadar süren yönetim anlayisinin da etkisi var. Tebaaliktan vatandasliga yükseltildigi ileri sürülen, 'efendiligi' ilan edilen insanlar, devletin soguk çehresiyle muhatap olmaktan kurtulamadi. Valiler de ister istemez bu anlayisin temsilcisi olmus. 'Mülki idare' kavrami, Türkiye örneginde, yönetimi altindaki kitlelere sekil verme anlayisina dayali bir kimlik kazanmis. Otoriter yönetimiyle bugün hala konusulan, tek parti döneminin Ankara Valisi Nevzat Tandogan, kitlelere sekil verme anlayisinin bürokrasideki sembol isimlerinden biriydi. Istisnalari olmakla birlikte, bu genel yaklasim son yillarda ciddi bir degisim sürecinden geçiyor. Anadolu'da, öncekilere kiyasla farkli bir yönetim anlayisi sergileyen valilere rastlamak mümkün artik. Bu dosyada, Anadolu'da degisen mülki amir ve yönetim anlayisini, valiler üzerinden inceliyoruz. Hakkari, Kirklareli, Manisa, Malatya, Mardin ve Van valileri, yeni yönetim anlayisinin öne çikan temsilcilerinden sadece birkaçi…

Yeni nesil valiler, genel itibariyle kaymakam kökenli. Önemli bölümü de tasradaki kaymakamliklarinin yani sira, merkezde farkli görevler üstlendikten sonra vali olarak atanmis. Aslinda öncelikle Türkiye'deki kaymakamlik sürecini ele almak gerekiyor. Içisleri Bakanligi, bilhassa son yillarda kaymakamlarin yetismesine özel önem veriyor. Çok iyi bir egitim ve staj sürecinden geçerek meslege baslayan kaymakamlar, halen bürokrasi için önemli bir insan kaynagi konumunda. Elbette her kaymakamin gönlünde vali olma istegi yatiyor. Bugün valilerle ilgili basari hikayeleri ve farkli bir yönetim anlayisini konusabiliyorsak, liyakat ve performansa dayali atama sisteminin süreçteki payini vurgulamak gerekiyor. Kamuoyuna fazla yansimasa da mülki idarede, özellikle vali atamalarinda, 'performans', temel belirleyici haline geldi. Performans ölçüsü ise 'proje üretmek' gibi fiziki unsurlar kadar, 'devlet-vatandas arasindaki yakinlasma ve is birliginin arttirilmasi' gibi sosyal yönleri de içeriyor. Mülki idaredeki yeni yönetim anlayisi ve uygulamalar konusunda, elbette isin basindaki isimlerin yaklasimi önemli. Bu degisimi sordugumuzda, genellikle ayni sonuca farkli yollardan ulasan degerlendirmeler geliyor…

Aksiyon muhabiri: Hem merkezde hem de tasrada ciddi deneyimi olan bir bürokratsiniz. Size göre merkez ile tasrada olma arasinda ne gibi farklar var?

Bu sorunun cevabi bürokratin sahsi donanimina göre degisir. Egitim sistemi bizi belli standartta yetistirmiyor. Ben Mülkiye mezunuyum ama bir Mülkiyelide ortalama su özellikler vardir diyemiyoruz. Kisisel gayretle kendini yetistirmis insanlar öne çikiyor, digerleri çitanin çok altinda. Bizim meslegimizin bir farki var, kaymakamlik meslegine giriste Içisleri Bakanligi 3,5 yilda kaymakamlari yetistiriyor. Iyi bir staj programi var. Bu bir standart veriyor. Türkiye'de devletin isleyisini bilme açisindan en avantajli meslek bizimki. 10 yillik kaymakamliktan sonra merkez görevine gelebiliyoruz. Merkezi görüyoruz. Böylelikle devleti en iyi bilen kisiler oluyoruz. Bu devletin diger birimlerine de tesmil edilebilir. Bazi bürokratlar hiç tasra görmeden emekli olabiliyor. Tasrayi görmek büyük bir avantajdir. Bu anglo-sakson siteminde de vardir. Tasrada çalisan kisi için merkez biraz efsanevidir ancak merkezde görev yapinca öyle olmadigi görülür.

Merkezdeki daire baskanlari ve daha üst düzey yöneticiler efsanelerle bilinir. Merkezin aslinda tasraya ne kadar muhtaç oldugunu merkezde görürsünüz. Kilit yerin tasra oldugunu görürsünüz. Merkez tasradan ne kadar haberdar ne kadar degil onu görürsünüz. Tasranin taleplerinin merkeze nasil degisime ugrayarak yansidigini görürsünüz. Bizde devlet teskilatinda merkez-tasra rotasyonunun mecburi hale gelmesi her alanda büyük bir kazanç. Mülki idare amirleri bu açidan devletin her biriminde çok basarili oluyor. Bunu ben Içisleri Bakanligi'nin kaymakamlari yetistirme disiplinine ve bu çalisma tarzina bagliyorum. Üst seviye bürokratin egitiminde bu model önemli.

Aksiyon muhabiri: Valilik mesleginin belki bir sanssizligi da atanmis yönetici olmasi ve bu yüzden antidemokratik yapinin uzantisi gibi görülmesi. Sizin mesleginizde atanmislik yani halka karsi sorumsuzluk, mesleki idealizmi öldüren bir durum mudur?

Bu meseleyi kendi aramizda çok tartisiriz. Bürokraside çok konusulan bir konudur. Atanmislik antidemokratik bir unsur degildir. Bu tartismaya bile konu olmaz. Devlet cihazi vardir ve onun islemesi için atanmis memurlar kullanilir. Demokratik mi degil mi, diye irdelenecek konu, atanmislarin yaptigi ise karar veren mekanizmanin nasil seçildigidir. O da seçimle geliyor. Bunu tartismamak lazim. Seçimle gelen siyasetçi kamu hizmetini yürütmek için teknisyen kullanir, onlar da atamayla gelir. Esas olan onlari atayan iradedir. Onlar seçimle geliyorsa, demokratik yoldan geliyorsa orada bir demokrasi tartismasi yapilmaz.

Bunu bir demokrasi degil devlet sorunu olarak görüyorum. Bir yerde bu tartisma varsa orada devletin islemesi ile ilgili bir sorun vardir. Bu bir demokrasi degil devlet sorunudur.

Aksiyon muhabiri: Peki, bu devlet sorununun mülki amire etkileri nedir?

Burada esas olan, sizdeki ve sistemdeki hakim fikrin ne oldugudur. Bir seyin iklimi ve atmosferi nedir? Bu çok önemli. Idarecilerin kararlarinda, ülkedeki hakim atmosfer etkilidir. Baskentte demokratik bir hava hakimse o idareciye yansir. Necip Fazil müdîr fikir derdi yani idare eden fikir. O nasilsa asagiya da öyle yansir. Yukarisi antidemokratikse, o da öyle yansir. Bütün bu konustugumuz konularin öznesi insandir. Türkiye'nin bütün problemlerini önceleyen bir sorunu vardir, o da bütün kamu personelinin niteligidir. Bu konuya Türkiye süratle egilmek zorunda. Üst seviye bürokrat egitimi veren bir kurum kurmamiz lazim. Dünyada her devlet birinci sinif evlatlarini bastan alip egitiyor. Bizim de bunu yapmamiz lazim. Kamu personelinin niteligi meselesi en bastan baslatilmali.

Aksiyon muhabiri: Åzu anda memleketteki müdîr fikir nedir?

Demokrasi...

Yorum Yazın

Bu Habere Henüz Yorum Yapılmadı. İlk Sen Ol