Orman Köylüsüne alternatif bitki

Orman Köylüleri yaban domuzu nedeni ile bölgelerinde misir ve ayçiçegi yetistiremiyorlardi. Orman köylüsünün içinde bulundugu cografi konuma uygun alternatif bir bitki var. En az ayçiçegi ve misir kadar yag oranina sahip bir bitki olan Aspir Trakya da orman köylerinde ekilmeye baslandi.
Sinir Ötesi Illerinde Organik Tarimin Özendirilmesi Projesi Halkla Iliskiler Koordinatörü Emekli Ziraat Mühendisi Ahmet Çoban; "Orman köylüsü ekmis olduklari ay çiçegi ve misir bitkisine yaban domuzlari tafindan zarar verildigi için ekimini gerçeklestiremiyordu. Ancak yine yag bitkisi olan Aspir bitkisi hem yag açigini kapatmak, hem de yaban domuzu zararini yok etmek için alternatif bir bitki olarak görülmektedir.
Bu amaçla ilimiz Malkoçlar köyünden Necdet Isik isimli çiftçimiz deneme amaçli olarak tarlasina Aspir bitkisi ekmis bu ürüne Yaban Domuzlarinin zarar vermedigi görülmüstür. Su anda çiçek döneminde olan bitkinin hasat zamani verimi gözlenmektedir. Bitkinin gelisime göre iyi bir verim verecegi tahmin edilmektedir" dedi.
Aspir, genellikle 80-100 cm arasinda boylanabilen, dikenli ve dikensiz formlari olan, dikenli formlarin dikensizlere göre daha fazla yag içerdigi, sari, beyaz, krem, kirmizi ve turuncu gibi degisik renklerde çiçeklere sahip, tohumlari beyaz, kahverengi ve üzerinde koyu çizgiler bulunan beyaz taneler seklinde olan (ender durumlarda siyah tohumlara da rastlanabilir), dallanan ve her dalin ucunda içerisinde tohumlari bulunan küçük tablalar olusturan, renkli çiçekleri (petal) gida ve kumas boyasinda kullanilan, derinlere gidebilen bir kazik kök sistemine sahip, tohumlarinda % 30-50 arasinda yag bulunan, Linoleik (Omega-6) ve Oleik (Omega-9, zeytin yagi kalitesinde) olmak üzere 2 ayri tipi olan, yagi yemeklik olarak kaliteli, biodizel yapiminda da kullanilabilen, küspesi hayvan yemi olarak degerlendirilen, kurakliga dayanikli, yazlik karakterde ve ortalama 110-140 gün arasinda yetisebilen tek yillik bir uzun gün yag bitkisidir.
"Aspir tarimindaki en önemli avantaj (kolaylik), Bugday-arpa tariminda, toprak hazirligindan ürünün depoya alinmasina kadar geçen sürede kullanilan bütün alet-ekipmanlarin bu bitkinin tariminda da kullanilabilmesidir. Belki de bu özelliginden dolayi, üreticiler tarafindan benimsenmesi daha kolay ve çabuk olacaktir.
Toprak bakimindan çok da seçici olmasa da, derin, verimli tinli, drenaj problemi olmayan ve su tutma kapasitesi yüksek, ph degeri nötr veya nötre yakin (ph 5-7) olan topraklar aspir tarimi için idealdir. Daima bu tip topraklar tercih edilmelidir. Ancak, kiraç alanlarda da basarili bir sekilde yetisebilmektedir.
Toprak hazirligi olarak, eger tarla, bir önceki bitkiden sonra aspir ekimine kadar bos birakilacaksa, sonbaharda veya ilkbaharda pullukla sürülmelidir. Ekimden önce ise, diskaro ile ekime hazirlamak yeterli olacaktir.
Ekimden önce, toprak tahlili yaptirilarak eksik olan bitki besin maddeleri tamamlanmalidir. Köklerin derinlere gidebildigi göz önüne alinarak, toprak tahlillerinin 1.0-1.5 m derinlikten alinan örneklerle de yapilmasi gerekir. Etkili kök derinliginde, bitkinin alacagi besin maddeleri mevcut olmalidir. Toprak tahlilinin yapilamadigi durumlarda, dekara 12-15 kg saf azot (N) hesap edilerek, bitki gelismesine baslangiç olmasi için bir miktar da fosfor (P) ilavesi yapilarak ekimden önce topraga serpilip karistirilmalidir. Tavsiye edilen normal fosfor miktari, dekara 3-5 kg dir. Ayni sekilde, Potasyum (K) gübrelemesi de yapilmalidir. Fakat, ülkemiz topraklari, genelde potasyum açisindan yeterli kabul edilmektedir.
Gübreleme açisindan, piyasada bulunan ve kompoze bir gübre olan 20-20-0 gübresi en uygun olanidir. Eger potasyum gübrelemesi gerekiyor ise, sadece potasyum içeren gübreler ilave olarak da verilebilir. Eger, bu 3 tip gübreyi ayni anda vermek gerekirse, yine kompoze bir gübre olan 15-15-15 gübresi seçilebilir. Bu tip gübre verilecekse, fosfor ve potasyum miktarina göre hesap yapilip, toplam miktar belirlenmeli, eksik kalacak olan azot miktari için de, sadece azot içeren amonyum nitrat veya üre gibi gübreler kullanilmalidir. Eger, topraktaki fosfor ve potasyum miktarlari yeterli ise, sadece azot gübrelemesi için, daha önce bahsedilen amonyum nitrat veya üre gübresi tek basina kullanilabilir. Tahlil sonuçlarina göre, degisik alternatifler yaratmak mümkündür.
Aspir bitkisi 3.5-4 ay gibi kisa bir sürede yetisebildigi için, gerekli olan bütün gübrelerin ekimden önce bir seferde topraga serpilip karistirilmasi gerekir. Gübrenin bir seferde ekimle veya ekimden önce verilmesi göz önüne alindiginda, etki süresinin yavas ve sürekli olmasi nedeniyle, üre gübresinin kullanilmasi daha mantikli olacaktir. Eger, ekimden önce topraga karistirilmayip ekimle beraber uygulanacak ise, tohum ve özellikle ürenin birbirlerine temas etmemesine özen gösterilmelidir. Aksi takdirde, çimlenme ve çikislarda problemler yasanabilir.
Aspir, yazlik bir bitki oldugundan bahar ayinda ekilmelidir. Ancak, kislari fazla soguk olmayan, iliman bölgelerde kislik olarak da ekilmesi mümkündür. Örnegin, ülkemizde Çukurova bölgesinde kislik olarak, Kasim ayinda ekilebilir.
Yine Çukurova bölgesi yaninda, bahar-yaz yagislari olmayan veya yetersiz kalan Sanli Urfa gibi güney bölgelerimizde (tabii kisi iliman olmak sartiyla) kislik olarak Kasim ayinda veya Aralik ayi baslarinda ekilmesi tercih edilmelidir.
Fide döneminde, diger bitkilere oranla soguklara daha fazla dayandigi için, biraz daha erken ekilebilir. Ekimin 20 Mart-20 Nisan tarihleri arasinda yapilmasi uygundur. Geç ekimlerde, bitkiler kisa kalmakta, dallanma azalmakta, verim ve tanedeki yag orani düsmektedir. Bu nedenle, ekimlerin zamaninda ve uygun sekilde yapilmasi çok önemlidir.
Sira Arasi ve Ekim Sekli Degisik sira araliklarinda ekim yapilmasina ragmen, yabanci ot mücadelesi ve kontrolü açisindan, sira arasinin dar tutulmasi en iyi yöntem olarak kabul edilmektedir. Bu amaçla, tavsiye edilen en uygun sira arasi, 15-20 cm dir.
Hububat ekiminde kullanilan makineler (mibzerler), aspir ekiminde de rahatlikla kullanilabilmektedir. Daha genis sira araliklarinda (40-60 cm) ekim yapildigi takdirde, yabanci ot mücadelesi ve kontrolünde sikintilar yasanmaktadir. Çünkü, genis sira araliklari, yabanci ot gelisimini tesvik etmektedir. Böyle durumlarda, özel aletlerle (yüksek ve ince lastikli traktörler) veya yine ekimde belli araliklarla bos siralar birakilarak çapa makinesinin buralardan hareket etmesi saglanmaktadir. Bu da fazladan masraf gerektiren, üretim maliyetlerini arttiran islemlerdir.
Aspir bitkisi, gelismenin ilk 3-4 haftalik döneminde yabanci otlarla rekabet edemez. Bu konuda çok zayif oldugu için, yabanci otlardan çok etkilenir. Bu nedenle, gelismenin ilk dönemlerinde bitkiyi yabanci otlarla rekabete sokmamak için, ekimden önce tarlanin bir çikis öncesi herbisit (ot ilaci) ile ilaçlanmasi ve ilacin topraga karistirilmasi gerekir veya çikistan hemen önce tarla yüzeyine uygulanmasi gerekir. Aspir tariminda çikis öncesinde tarla yüzeyine veya ekimden hemen önce topraga karistirilarak kullanilabilecek ve tavsiye edilen herbisitlerden bir kaçi söyledir; Trifluralin, Metolachlor, EPTC, Barban, Profluralin ve Paraquat. Bunlar, etkili kimyasal maddelerden birkaçi olup, ticari ilaç isimleri firmalara göre degisik isimler altinda olabilir.
Aspir bitkisinin hasadi; Yapraklarin büyük bir bölümünün tamamen kurudugu (kahverengilestigi), çiçek çanak yapraklarinin hemen hemen kahverengiye döndügü (geç açmis çiçek tablalarindaki çanak yapraklarinda hafif bir yesillik olabilir) ve tablalarin elle kolaylikla harmanlanabildigi ve tanelerin tamamen beyaz renk aldigi dönem hasat zamaninin geldiginin bir isaretidir. Bu dönem, genellikle çiçeklenmeden yaklasik 4-5 hafta sonraya denk gelen dönemdir. Bu dönemde, bitkiler fizyolojik olgunluga ulasmis demektir ve hasat yapilabilir.
Hasat, zamaninda, geciktirilmeden hemen yapilmalidir. Aksi takdirde, tanelerde renk degisikligi ve eger yagis olursa, tablalarda bulunan tanelerin çimlenmesi söz konusudur.
Hububat (Bugday-arpa) hasadinda kullanilan biçerdöverler, aspir hasadinda da rahatlikla kullanilabilir. Ancak, makinenin ayarlarinin uygun bir sekilde yapilmasi zorunludur.
Hasat edilen ürünün problemsiz, uzun bir süre ve güvenli bir sekilde depolanabilmesi için tane neminin % 8 olmasi gereklidir. Bu oran, % 10 u geçmemelidir.

Paylaş

Yorum Yazın

Bu Habere Henüz Yorum Yapılmadı. İlk Sen Ol