Merhaba Kirklareli

(dünün devami)
f) Türk tarimina damgasini vuran iki önemli yasa çikariliyor Tarim satis ve Tarim kredi kooperatifleri kanunlari. 1935 yili Türk kooperatifçilik tarihinde bir devrim yilidir. Çesitli degisikliklere ugramasina ragmen hala felsefesinin Türk tarimi üzerinde etkin oldugu "2834 sayili Tarim Satis Kooperatifleri ve Birlikleri Kanunu" ve "2836 sayili Tarim Kredi Kooperatifleri Kanunu" bu yil çikarilmistir. Türk tariminda , Türkiye'ye özgü bir kooperatif yapilanmayi içeren ve Dünya kooperatifçilik tarihinde yeni ve orijinal bir sentez olan bu kooperatifçilik yaklasimi, saglikli bir sekilde uygulandigi süre içinde Türk tariminin dünya ölçeginde gelismesine büyük katkilari olmustur. Her iki kooperatif yasasinin hazirlanmasinda ve uygulamaya sokulmasinda Atatürk birinci dereceden ilgilenmistir. Her iki kanun da Atatürk'ün imzasiyla 02 Kasim 1935 sayili Resmi Gazete'de yayimlanmistir. Tarim Kredi Kooperatifleri Anasözlesmesi 19 Mart 1936'da, Tarim Satis Kooperatifleri ve Birlikleri Anasözlesmesi de 27 Ocak 1937'de yürürlüge girmistir. Bu yasalarin uygulanmasini degerlendiren Wilbrandt, raporunda söyle demektedir " Türkiye, ileri ülkelerde yürütülen özgür kooperatifçilik çagina henüz gelememistir. O bakimdan, Türkiye'de kooperatifçilik yapilacaksa, bu kooperatifçilik devlet vesayeti altinda yürütülmelidir. Bu sekil, Türk kooperatiflerine, Devlet yardimi ile belirli bir tecrübe dönemi geçirmelerine olanak saglayacaktir. Aksi takdirde Türkiye'de kooperatifçilik yürütülemez." (Gökeer, Ankara 1975,s.62).
g) Atatürk bizzat kooperatif kuruyor. Mustafa Kemal daha 1925'de Ankara'da kurulan Ankara memurlar tüketim kooperatifine, Inönü ile beraber bir ve iki numarali üye olarak daha Cumhuriyet'in ilk yillarinda kooperatifçilige olan egilimini ortaya koymustur (Mülayim, Ankara 1998, s.15). 1936 yilinda ise Atatürk bir çiftçi olarak Içel'in Tekir Köyü'nde 36 çiftçi ile beraber, 2836 sayili yasaya göre bir tarim kredi kooperatifi kurmak için, 30 Haziran 1936 günü Silifke Ziraat Bankasina basvurur. Kooperatifin bir numarali kurucu üyesi olarak ,kooperatif kurulus islemlerinin tamamlandigini kendisine bildiren zamanin Basbakanina bir telgrafla yanit verir "Tarim kredi kooperatiflerinin ilki olan Tekir Kooperatifi'nin muamelelerinin bittigini sevinerek ögrendim. Bu kooperatife bir sayili üye olarak bulunmami muhabbetle yad etmenize tesekkür ederim. Tarim Kredi Kooperatiflerinin bütün yurdu kaplamasini basari gayretlerinizden bekliyoruz." ( Atatürk'ün Tamim, Telgraf ve Beyannameleri IV, Ankara 1964, s.576).
h) Atatürk ,1 Kasim 1936 tarihinde TBMM'ni açarken kooperatifçilik hakkinda sunlari söylemektedir "kooperatif teskilati her yerde sevilmistir. Kredi ve satis için oldugu gibi istihsal vasitalarini ögretip kullandirmak için de kooperatiflerden istifade etmeyi mümkün görüyoruz." (Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Istanbul 1945, s. 374).
i) Kooperatif teskili suretiyle isletilmesi kosuluyla Atatürk çiftliklerini Hazineye bagisliyor Atatürk, çiftliklerini** Hazineye bagisladigini bildiren yazisinda sunlari ifade etmektedir ". çiftliklerin çalismalarinin, kooperatif teskili suretiyle veya ayni mahiyette baska suretlerle çevredeki köylülerle birlikte yürütülmesini." istemektedir. (Atatürk'ün Tamim, Telgraf ve Beyannameleri IV, Ankara 1964, s. 585-586).
Devam edecek....
haticekunt@gazetetrakya.com