Merhaba Kirklareli

ATATÜRK VE TARIM
9.5. Atatürk Çiçegi
28 Temmuz 1933 günün Cumhuriyet gazetesinde dikkati çekmeyen inanilmaz bir haber yer aldi. Gazete haberi söyleydi "Chicago özel, geçenlerde Vanderbilt Üniversitesi profesörlerinden Dr. Kirk Land'in laboratuarlarinda muhtelif ameliyeler neticesinde kirmizi renkte yeni bir çiçek elde edilmistir. Profesör bu yeni çiçege isim ararken, Tarsus Kolejinde ATATÜRK'le tanismis, ondaki tabiat bilgi ve ilgisine hayran olan profesör arkadasi bu çiçege ATATÜRK isminin verilmesini önermistir.
Bu öneri dünya nebatat dairesine iletilmis ve ATATÜRK'ün yaptigi çalismalarin anlatildigi toplantida oy birligiyle kabul edilmistir". Dünyadaki bu çiçek Gazi ATATÜRK adiyla üretiliyor ve satiliyor. Oysa ATATÜRK çiçeginin adini biz koyduk zannediyorduk. Dünya'da bir çiçege adini veren, baska hiçbir lider yok. Çünkü dogayla bu kadar bütünlesebilen bir lideri dünya tarihi yazmamistir.
9.6. Atatürk ve Tarimsal Kooperatifçilik
Atatürk'ün degisik alanlardaki görüsleri ve düsünceleri az çok bilinir. Ama kooperatifçilik konusundaki düsünceleri ve özellikle faaliyetleri pek bilinmez. Oysa, Atatürk'ün Kooperatifçilik konusundaki görüsleri ve yaptiklari son derece anlamlidir.
Aslinda Atatürk'ün kooperatifçilige olan ilgisi Cumhuriyetin kurulusundan daha öncesine aittir. 1920 yilinda Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan "Kooperatif Sirketler" Kanunu Tasarisinda Meclis Baskani olarak Mustafa Kemal'in imzasi bulunmaktadir. Kurtulus Savasinin basladigi ve yogun bir sekilde devam ettigi 1920'de bu tasari Mecliste görüsülememistir. Kurtulus Savasindan sonra 19 Mart 1923 tarihinde Atatürk'ün bilgi ve onayi ile zamanin Basin Yayin Genel Müdürlügü "Kooperatif Sirketler" adli 24 yayin numarasi ile bir kitapçik çikartmistir. Bu kitapçik yazim üslubu açisindan incelenmis ve bizzat Atatürk tarafindan kaleme alindigi iddia edilmistir. Günümüz Türkçe'si ile kitapçikta kooperatifçilik hakkinda su ifadelere rastlanmaktadir
"Kooperatif sirketlerinin ülkemizde de kurulmalari ve çogalmalari milletimiz için basli basina bir iktisadi zafer olusturacaktir." cümlesiyle baslayan son bölümü su sekildedir
"Çagdas iktisat politikasinin simgesi haline gelen kooperatif örgütünün, ülkemizde de yayilmasi hususunda hizmet edecek kimseler, her an çiftçi ve halkla temas olanaklari bulunan kasaba ve köy muallimleridir. Ülkesini seven her Türk kasaba ve köy ögretmeni, köylerimizi yükseltecek bu kuruluslarin ülkemizde yayilmasi hususunda var güçleriyle çalismayi vicdani ve kutsal bir görev saymalidirlar."
Cumhuriyetin ilk yillari, kooperatifçilige büyük önem verildigi ve degisik yasalarda üreticiler için gerekli ve yararli bir örgütlenme biçimi olarak kabul edilip yer aldigi yillardir.
Atatürk 1925 yilinda tüketim kooperatifçiligi konusunda yogun faaliyetlerde bulunmustur. Atatürk'ün destekleriyle 24 Mart 1925 tarihinde çikartilan 586 sayili yasa ile Ankara'daki memurlarin Ankara Memurlar Kooperatifine ortak olabilmeleri için memurlara maaslarinin yarisi kadar avans verilmesi öngörülmüstür. Bu yasa ile sermayesi olusturularak 21 Nisan 1925 tarihinde kurulan Ankara Memurlar Tüketim Kooperatifine Cumhurreisi Gazi Mustafa Kemal Pasa ve Basvekil Ismet Pasa bir ve iki numarali üye olmuslardir. Memurlara verilen avans 10 ay süre ile maaslarindan % 5 kesinti yapilarak kapatilmis ve borcun devlet hazinesine geri dönüsü saglanmistir. Görüldügü gibi, Atatürk kooperatifçiligi benimsemekle kalmamis, bizzat kooperatif kurarak kooperatifçiligin gelismesi için çalismistir.
Atatürk, 24 Agustos 1925 tarihinde Kastamonu'da halka hitaben yaptigi bir konusmada; "Ben de çiftçi oldugumdan biliyorum, makinesiz ziraat yapilmaz, el emegi güçtür, birlesiniz, birlikte makine aliniz." demistir. O tarihlerde Dünya'da makine kullanma kooperatifleri yaygin degildi. Atatürk uzagi gören bir lider olarak küçük çiftçilerin makine ve ekipman sahibi olmalarinin ekonomik olmadigini, ancak kooperatif sayesinde tarim makinelerini düsük maliyetle kullanabileceklerini fark etmistir.
1929 yilinda 1470 sayili "Zirai Kredi Kooperatifleri Kanunu" kabul edilmis ve 1 yilda 29.170 kisi yeni kurulan 191 kooperatife ortak olmuslardir. Bu durumdan memnun olan Atatürk 1 Kasim 1929 tarihinde TBMM açilis konusmasinda su konusmayi yapmistir"Bu yil tarimsal kooperatif örgütlenmeye baslanmis olmasi bizi özellikle mutlu ediyor. Bu kooperatifleri ülkenin her tarafina yaymayi çok istiyoruz."
DEVAM EDECEK...
haticekunt@gazetetrakya.com