Merhaba Kirklareli

3. ATATÜRK'ÜN TÜRK KOOPERATIFÇILIÄzINE KATKILARI
3.1. 1920'den Cumhuriyet'in Kurulusuna Kadarki Dönem
Mustafa Kemal Pasa, 17 Subat 1923 tarihinde Izmir Iktisat Kongresini açarken sunlari söyler "kiliçla fütühat yapanlar, sabanla fütühat yapanlara binnetice terk-i mevki etmege mahkumdurlar. Kiliç kullanan kol yorulur, fakat saban kullanan kol hergün daha çok kuvvetlenir ve hergün daha çok (kudrete) sahip olur." (.) "siyasi ve askeri muzafferiyetler ne kadar büyük olursa olsun, iktisadi muzafferiyetlerle tetviç edilmezlerse, husule gelen zaferler payidar olamaz." ( Ökçün, s.123,256).
Mustafa Kemal'den sonra kürsüye gelen iktisat vekili Mahmut Esat Bozkurt'da sunlari söyler "Asrimizin iktisat cidaline giderken münferit degil, fakat toplu bulunmak mecburiyetindeyiz. Çünkü asrin hazir iktasadiyati bunu iltizam ediyor. Ferdi tesebbüsler, toplu yabanci iktisat dünyasi karsisinda ezilmege ve akim kalmaga mahkumdurlar. Bina- enaleyh her türlü sirketler vücuda getirmeli ve bilhassa memleketimizin ihtiyacatini tamamen ifade eden kooperatif sirketlere fazla ehemmiyet verilmelidir." (Ökçün, s.265).
Izmir Iktisat Kongresinde "Çiftçi Grubunun Iktsadi Esaslari" basligi altinda alinan kararlarin içinde en önemli yeri "Ziraat Bankasi ve Itibari Zirai Esaslari" bölümü teskil etmektedir. Örnegin
Madde 5- "Ziraat Bankasinin nezaret ve muavenatiyle teavün (kooperatif) sirketlerinin bir an evvel tesisi ile menafi ve sureti teskil ve idaresi hakkinda risale nesri."
Madde 6- "Seferberligin bidayetinden beri çiftçiden alinmis (.) (her türlü mal ve hizmetin) ücretlerinin Hükümetçe ödenmesi ve bunlarin tesekkül edecek olan teavün (kooperatif) sirketlerine ifasiyle mukabilinde alacakli olan çiftçilere sirket hisse senetlerinin verilmesi."
ifadeleri yer almaktadir. Bu ifadelerde Mustafa Kemal'in "kooperatifçilik" açisindan Kongre üyelerine yönlendirdigi görülebilir.
Mustafa Kemal, 16 mart 1923'de Adana'da yaptigi bir konusmada sunlari dile getirir "Insanlar ferdi olarak çalisirlarsa muvaffak olamazlar. Çünkü Allah insanlari yaratirken onlara öyle bir hacet vermistir ki, her insan hemcinsi insanlarla çalismaga mecbur ve mahkumdur. Bir istirak faaliyeti adeta bir ihtiyaci ilahi olunca, maksatlari birlestirmenin nasil zaruret oldugunu kolayca anlariz." (Afet Inan, s.103-104).
Yine daha Cumhuriyet ilan edilmeden, 19 Mart 1923 tarihinde Mustafa Kemal'in tesvikiyle, Matbuat ve Istihbarat Müdüriyeti Umumiyesi tarafindan , Türk Kooperatifçilik Tarihi açisindan son derecede önemli bir kitap yayinlanir. Küçük fakat içerik bakimindan oldukça zengin ve anlamli bir kitap Kooperatif Sirketler. Kitabin içerigi su basliklar altinda toplanmaktadir
1. Kooperatif sirketi ne demektir?
2. Kooperatif sirketin fevaidi (faydalari)
3. Kooperatif sirketlerin enva'i (çesitleri) ve farklari
4. Kooperatif sirketlerin sureti teskil ve idaresi
5. Muhtelif memleketlerdeki kooperatif sirketler hakkinda malumat
6. Köy muallimlerine vazife basina davet
Görüldügü gibi, henüz kurulmasi tamamlanmamis devletin iktisat politikalarinda kullanilabilecek araçlar/ kurumlar arastirilmakta ve tartisilmaktadir.
devam edecek...
haticekunt@gazetetrakya.com