Merhaba Kirklareli

EKONOMIK VE EKOLOJIK KAZANIM IÇIN ENTEGRE ATIK YÖNETIMI
Arastirma Görevlisi Evren Çaglarer
Dünün Devami
3.2. KOMPOST ÜRETIMI
Kompost, gübreden farkli olarak, topragi islah edici, organik degerleri yüksek malzemedir. Içerisine azot ve fosfor verilerek istenilen nitelikte gübre elde edilebilir. Kompost gübre; kati atik içerisindeki organik maddelerin mikroorganizmalar vasitasiyla yeterli oksijenle reaksiyona girerek çözülmesi ve bu esnada karbondioksit, su ve isinin olusturulmasi ile olusur.
Türkiye'nin ve ilk ve dünyada ikinci büyük kompost tesisi Istanbul Büyüksehir Belediyesi'ne aittir. Bu tesiste, kompostlastirma, basinçli hava ile, yiginlar arasindan geçen yogun hava vasitasiyla olusan hava ile oksijenli ortamda çürüme saglanmaktadir. Kompost tesislerine gelen atiklar önce elle ayiklama ve geri dönüsüm bantlarina alinarak ayiklama yapilir. Burada kati atiklarin içindeki kâgit, plastik, metal ve cam gibi maddeler ayiklanarak geri kazanima baslanir. Kalan atiklar içerisindeki toprak ve kül gibi maddeler de elege alinarak temizlendikten sonra fermantasyon ünitesine gönderilir.
Kompostun zemin ve topraga saldigi yararlar söyle siralanabilir;
1. Bosluk hacmini artirir.
2. Havalandirilmasini saglar.
3. Kolay islenmesini saglar.
4. Su tutma kabiliyetini artirir.
5. Organik madde degerini artirir.
6. Besin maddelerinin daha iyi kullanilmasini saglar.
Kompost üretim tesisleri Türkiye'de de oldugu gibi yalnizca kompost üretmez. Bu tesisler çöpü bacasiz fabrika haline getirip, kompost gübreye ilave olarak elektrikte üretir. Aktif gaz depolama sistemiyle toplanan gazlar aritilip, metan gazi yakilarak elektrik enerjisi elde edilir. Böylelikle metan gazi bertaraf edilip, yeralti sularinin kirlenmesi de önlenmis olur.
4. SONUÇ
Etkin bir atik yönetiminin olusturulmasi için; kaynakta ayri toplanmasi, geri kazanilmasi, kompost ve benzeri yöntemlerle, depolanan atik miktarinin en aza indirilmesi tesvik edilmeli, bu konuda faaliyet gösteren tesis ve firmalar lisanslandirilmalidir ve bu tesislerin izleme ve denetimleri yapilmalidir. Entegre atik yönetimi; tüketici, yerel yönetimler ve sanayinin sorumluluk paylasimini öngörmektedir. Ülkemizde ambalaj atiklari, atik yaglar, atik pil ve akümülatörlerin, elektrik ve elektronik donanim atiklari ve benzeri atiklarin entegre atik yönetimi ilkeleri dogrultusunda, ürünlerin tasarimindan baslayarak atik olusumu, kaynakta toplanmasi, ayrilmasi, geri dönüsümü ve bertarafini kapsayan sürecin bir sistem dahilinde yönetimi saglanmalidir. Atiklarin bertarafi için belediyeler, havza bazinda atik yönetim planlarinin olusturulmasi ve bölgesel atik isleme ile bertaraf tesislerinin kurulmasi amaciyla daha büyük yönetim birimlerini (Belediyeler Birligi gibi) kurmaya tesvik edilmeli, bölgesel bazda seçilecek düzenli depolama alanlarinin ise Çevre Düzeni planlainda yer almasi saglanmalidir.
Vahsi depolama alanlarinin rehabilite edilerek düzenli depolama alanlarinin isletmeye açilmasi ve kati atik yönetiminin kademeli olarak Özellestirilmesi için özendirici politikalar uygulanmalidir.
Kati atik bedeli Belediyeler tarafindan belirlenerek Mahalli Çevre Kurullari tarafindan karara baglanmalidir. Tibbi atiklarin saglikli yönetimi için atik yönetim planlari ve birimlerinin olusturulmasi, devlet hastanelerinde bu konuda ek bütçe ve kadro tahsisi, ilgili personelin egitim ve sertifikalandirilmasi saglanmalidir. Tibbi atiklara iliskin ücret, ücretlendirme, kurumun yatak kapasitesi ve verilen hizmetin yöntemine göre Belediye tarafindan belirlenerek Mahalli Kurullari tarafindan karara baglanmalidir. Ruhsatlandirma asamasinda; poliklinikler ile doktor ve dis hekimi muayenehaneleri, eczane ve ecza depolarinin (son kullanma tarihi geçmis ilaç ve tibbi malzemeler) tibbi atiklarini nereye verecegi, nasil bertaraf edilecegini Il Çevre ve Orman Müdürlüklerine belgelemeleri gerekmektedir. Özel sektörün, tibbi atiklarin toplanmasi, tasinmasi ve bertarafi konusunda devreye girmesini saglayacak tedbir ve tesviklere basvurulmalidir. Sanayi tesislerinin ruhsatlandirilmasinda tehlikeli atiklarinin hangi lisansli tesislerde bertaraf edilecegine iliskin belgeler aranmalidir. Tehlikeli ve özel atiklar ile aritma çamurlarinin yönetimine iliskin model olusturulmasi saglanmalidir. Kurulmus olan Atik Borsasinin ülke geneline yayginlastirilmasi saglanmalidir.
KAYNAKLAR
- T.C. Çevre ve Orman Bakanligi, 1. Çevre ve Ormancilik Sura Kararlari, Mart 2005. Antalya
- Kirimhan, S. Avrupa Birligi Sürecinde Türkiye'de Çevre Yönetimi, Haziran 2005, Aktel Mühendislik, Ankara
- Çevre üzerine Notlar, T.C. Çevreve Orman Bakanligi, 1993, Ankara
- Sen, C, Sanayide Atik Yönetiminde Karsilasilan Sorunlar, Istanbul Ticaret Odasi- Çevre Subesi, Aralik 1998, Yayin No 1998/2, Sayfa 6-7 Istanbul
-www.ibb.gov.tr
-www.etmk.org
-www.soylenasil.com
- www.ifo.co haticekunt@gazetetrakya.com