"Kanoladan yüksek verim, bilinçli üretimle alinabilir"

Ziraat Yüksek Mühendisi Yetistirme Teknigi Bölüm Baskani Dr. Sami Süzer, kanola (kolza) üretimi yapmak isteyen Kirklarelili üreticilere tavsiyelerde bulunarak; "Kanola tariminda yüksek ve kaliteli ürün, iyi toprak hazirligi, zamaninda ekim, bilinçli gübreleme, sulama, yabanci otlar, zararlilar ve hastaliklar ile mücadele yaparak alinabilir" dedi.
Kanola tariminin önemine dikkat çeken Süzer; "Bir yag bitkisi olan kanola (Brasicca napus Oleifera sp.) ülkemize göçmenler kolza adi ile 1960 yillarinda getirilmis ve Trakyada 1970li yillarda 38.000 haa kadar ekim alani bulmustur. Ülkemizde rapiska, rapitsa, kolza isimleriyle de bilinen kanolanin daha çok kislik tipleri ekilmektedir.
Kanola ülkemizin yag açigini kapatmasi, yag fabrikalarina haziran, temmuz, agustos aylari bos sezonunda ham madde saglamasi, topragin yapisini düzeltmesi, küspesinde %38-40 arasi protein bulunmasi, ari ve aricilara nisan ayinda bol miktarda polen saglamasi bakimindan çok degerli bir bitkidir.
Kanola tanesinde %40-45 arasi yag bulunmaktadir. Kanola tohumlarindan soguk presleme ile elde edilen ham yag rafineri edildikten sonra sofralik olarak kullanilabilecegi gibi metanol ile katalizör esliginde normal basinç ve isida estere dönüstürülerek biyodiesel elde edilmektedir. 3 ton kanola tohumundan yaklasik 1.8 km küspe ve 1.2 ton biodiesel, 120 kg gliserin elde edilebilmektedir. Elde edilen bu yakit %5-20 oraninda mazota katilarak diesel araçlarda kullanilabilmektedir" dedi.
Süzer kanola bitkisinin iklim ve toprak istekleri konusunda da; "Kanola bitkisinin kislik ve yazlik tipleri bulunmaktadir. Ülkemizde genellikle kislik kanola tarimi yapilmaktadir. Kislik kanola kisa kar altinda -15 °Cye kadar dayanabilmektedir. Ancak kisa girerken kuvvetli bir kök olusturmasi ve yapraklarinin rozetilesmesini tamamlamis olmasi gerekmektedir.
Bunun için kanola, eylül ayinda tavli topraga ekilmeli ve zamaninda çikis yapmalidir. Bitki çikisi için kurak yillarda gerekirse bir defa yagmurlama sulama yapilarak kis gelmeden bitkilerin yeterince kuvvetlenmesi saglanmalidir.
Kanola bitkisi çok kumlu topraklar disinda hemen hemen her toprakta yetismektedir. Toprak yüzeyinin tesviyesi iyi olmalidir, çünkü su tutan, göllenen tarim alanlarinda zarar görmektedir. En iyi yetistigi toprak, Ph6.5-7.5 arasi, humuslu derin yapili nötr veya hafif alkali ve hafif asit topraklardir" ifadelerini kullandi.
Konala bitkisi ekilmeden önce toprak hazirligi yapilmasi gerektigine de dikkat çeken Süzer; "Ön bitki hububat oldugunda kanola ekilecek tarla gölge tavinda veya düsen yagislardan sonra 15 cm derinlikte pulluk ile sürüm yapilir.
Sürüm ile aniz topragin altina gömülür, daha sonra gerekirse ekim öncesi gübre santrifüj gübre makinesi ile verilerek goble disk çekildikten sonra yabanci ot ilaci uygulanip tirmik ve merdane çekilir" diye konustu.
Süzer, kanoladaki gübrelemeyi de; "Gübreleme, toprak analizine göre yapilmalidir. Genel bir bilgi olarak kanola tariminda dekardan 250 kg'in üzerinde tane verimi alabilmek için saf olarak 15 kg/da azot, toprakta ihtiyaç varsa 5-6 kg/da arasi fosfor ve 6-8 kg/da arasi potasyum yeterli olmaktadir.
Azotlu gübrelerin kanola üretiminde ideal uygulanmasi üçe bölünerek yapilir. Birinci uygulamada üçte biri ekimden önce veya ekimle birlikte amonyum sülfat (%21) veya 18-46-0 ile 20-20-0 kompoze gübrelerinden birini kullanarak 25 kg/da, ikinci uygulamada diger üçte biri subat ayinda üre formunda 10 kg/da, son üçte birlik kisimda mart ayi içersinde amonyum nitrat (%26) formunda olmak üzere 15-20 kg/da arasi tarlaya verilmesi uygundur.
Toprakta kükürt(4kg/da), magnezyum(4kg/da), çinko ve bor(30 g/da) gibi bazi besin maddelerine ihtiyaç varsa gerekli gübreleme mineral veya sivi gübrelerle yapilir" sözleriyle açikladi.
Kanola ekimi yapildiktan sonra yabanci otlarin tarlada yetismesine izin verilmemesi gerektiginin altini çizen Süzer; "Hizli gelisme yetenegine sahip yabanci otlar gerekli ekim öncesi veya ekim sonrasi herbisitler ile ilaçlama yapilmaz ise özellikle kanolanin kis devresindeki döneminde faydali tarla alanini kaplayarak ve bitki besin maddelerine ortak olarak önemli oranda zarar yaparlar.
Kanola için kritik ilk gelisme döneminde yabanci otlarla kimyasal veya mekanik olarak yabanci ot mücadelesi yapilirsa daha sonraki gelisme döneminde bitkiler boylanarak gölge yapacagindan diger yabanci otlarin gelismesini engelleyecektir.
Kimyasal mücadelede genis yaprakli otlara karsi ekimden bir-iki hafta önce topraga karistirilan trifularalin'den 150-200 cc/da veya çikis sonrasi görülebilecek dar yaprakli bugday, yulaf, karaçimen gibi otlara karsi 40 g/da propaquizafop; genis yaprakli papatya, köygöçüren gibi otlara karsi 100 g/da lontrel kullanilabilir. Kanola bitkileri 30-40 cm olunca görülebilecek bazi besin maddesi noksanliklari, hastalik ve zararlilara karsi dekara 50 g tebuconazole + 15 g lambda kleothrin+ 1 kg magnezyum sülfat + 100 g bor uygulamasi yapilabilir" dedi.
Kanola ekiminin uygun zamanda yapilmasina dikkat çeken Ziraat Yüksek Mühendisi Yetistirme Teknigi Bölüm Baskani Dr. Sami Süzer; "Kanola ekimi olabildigince erken eylül ayi içersinde yapilmali, bitkiler de mutlaka ekim ayinda çikis yaparak kisa 6-8 yaprak arasinda (rozet devresi) girmeli ve kuvvetli bir kök sistemi ile soguklara dayaniklilik kazanmalidir" diye konustu.
Süzer, kanola tohumluguyla ilgili de; "Tercih edilecek kanola tohumlugu ekilecegi bölgede denenmis, çimlenme orani yüksek, üretim izinli ve kis soguklarina dayanikli olmasi gerekmektedir. Ülkemizde kislik olarak Elvis, Embleme, ES Hydromel, PR46W31, Nelson, Smart Likord, Licrown, Oase, Bristol, Californium, Capitol, Eurol ve yazlik olarak Heres, SARY, Orkan, Gladiator ve Licasmos çesitleri üretim izinlidir. Üreticiler, ürünlerinin yaginda erusik asit olmamasi için her yil sertifikali yeni tohumluk almalarinda fayda görülmektedir" dedi.
Süzer, kanolanin ekim sekli ve ekim nöbeti hakkinda da; "Kanola ekimi yonca ekim makinesi gibi küçük tohumlari ekebilen mekanik (sanzimanli) hububat ekim makinesi ile 15-17 cm sira arasi ve 4-5 cm sira üzeri olmak üzere ekilebilir. Dekara 400-450 g arasi tohumluk yeterli olmaktadir. Ekim derinligi 2 cm civarinda olmalidir. 1 m2 de 80 ile 120 arasinda bitki sikligi, 15 cm'lik mibzer sira arasinda metre basina 12-20 arasinda bitki sikligi ile saglanmaktadir.
Kanola yetistiriciliginden yüksek verim alabilmek için mutlaka münavebe yapilmalidir. Kanolanin girecegi bazi münavebe modelleri 1. Model Bugday + Kanola + Ayçiçegi veya 2. Model Ayçiçegi + Kanola + Bugday" seklinde konustu.
Kanola hastaliklari ve zararlilari için "su an için önemli hastalik görülmemesine karsin, bazi zararlilari toprak pireleri, tarla salyongozu, sap hortumlu böcegi, lahana böcegi ve yaprak bitidir. Kanola tarlasinda çiçeklenme öncesi ve çiçeklenme döneminde görülebilecek lahana böcegi gibi zararlilara karsi 15 g/da lambda cleothrin gibi uygun bir pestisit arilarin çalismadigi aksam saatlerinde uygulanabilir" diye konusan Süzer hasat ve depolama konusunda; "Kanola, çesitin erkenciligine bagli olarak çiçeklenmeden 40 ile 50 gün sonra hasat olumuna gelir.
Trakyada 20 Haziran tarihlerinde kanola hasadi yapilmaktadir. Kanola hasat olumuna geldiginde üsten birkaç kapsül çatlar, bitkilerin sap, yaprak ve kapsülleri tamamen kuruyup kahverengine dönüsür. Hasat sirasinda kapsüllerdeki danelerin rutubeti %9.0i geçmemeli, biçerdöverin pervanesi en üste kaldirilmali, en agir devirde dönmeli, balaban devri düsürülmeli (600-650), elekler tamamen kapaliya yakin olmali, biçerdöver hizi maksimum 4 km/sa olmali, rüzgarlik devri düsürülmelidir. Hasat edilen ürün yas ise harman yerinde 3-4cm kalinliginda serilerek iyice kurutulup emniyetli bir depolama için tane rutubeti muhakkak %8'in altina düsürülmelidir" dedi.
Süzer'in bu açiklamalari kanola üretimi gerçeklestirmeyi düsünen Kirklareli çiftçisi için tam bir rehber niteligi tasiyor.

Paylaş

Yorum Yazın

Bu Habere Henüz Yorum Yapılmadı. İlk Sen Ol