Dis sagligimizin önemi daha iyi anlasiliyor

Dis sagligi özellikle tüm insanlarin önem verdigi bir durumdur. Birçok insan dislerine iyi bakmadigindan dolayi dis sagligi bozulur. Bu nedenle dis sagliginin degerini ve dislerimizin hayatimizdaki önemini ancak dis sagligimiz bozuldugu zaman anlariz. Ülkemizde dis sagligi ihtiyaçlarinin fazla olmasina ragmen bu hizmetlere talebin az olmasi ülkemizde dis sagligina verilen önemi en iyi sekilde açiklamaya yetiyor. Kirklareli Il Saglik Müdürü Mehmet Bilgin dis sagliginin ne kadar öenmli oldugunu her firsatta vurguluyor.
19 uncu yy.a kadar berberler, nalbantlar, kirik-çikiçilar gibi ehil olmayan kisiler tarafindan bilimsel olmayan ve çok tehlikeli sekilde icra edilmeye çalisilan dishekimligi mesleginde 1908 yilinda Istanbulda açilan ilk Disçilik Yüksek Okulu olan" Disçi Mekteb-i Aliyesi" ile yeni bir dönem baslamis, 1928 tarihli ve 1219 sayili Tababet Ve Suabati Sanatlarinin Tarzi Icrasina Dair Kanun ile de dishekimligi meslegi tanimlanmistir. Açilan ilk disçilik yüksek okulu 1964 yilinda tip fakültesinden ayrilarak Istanbul Üniversitesi Dishekimligi Fakültesi kurulmustur. Günümüz Cumhuriyet Türkiyesinde ise 18 dishekimligi fakültesi ve 4921i Saglik Bakanliginda olmak üzere yaklasik 20 bin kisilik dishekimi camiasi halkimiza hizmet vermektedir.
Agiz dis sagligi hizmetleri basta dishekimleri olmak üzere, ülkemizdeki yaklasik 7 bin dis protez teknisyeni,dis protez laboratuarlari,diger saglik çalisanlari ve dental firmalarin da dahil oldugu 1 milyar dolarlik gayri safi hasilasi ile dev bir sektördür. Ancak kisi basi agiz dis sagligi harcamasi Avrupa Birligi Ülkelerinde yaklasik 220 Dolar iken ülkemizde 15 Dolar civarindadir. Bunun yani sira, Avrupa Ülkelerinde dishekimine yillik basvuru sayisi 5 iken Türkiyede bu sayi sadece 0.7dir. Buradan anliyoruz ki, ülkemizde agiz dis sagligi hizmetlerine olan ihtiyaç çok yüksek olmasina ragmen, bu hizmetlere olan talep o oranda düsüktür.
Saglik; bireyin fiziksel, zihinsel ve sosyal bir bütün olarak tam bir iyilik halidir. Bireylerin fiziksel sagligi ise vücuttaki tüm organ ve dokularin saglikli olmasi ile mümkündür. Bu nedenledir ki agiz ve dis sagligini bozan faktörler bireyin vücut sagligini da dogrudan etkilemekte, dis çürükleri ile diseti hastaliklari; kalp-damar hastaliklari, yüksek tansiyon, kemik erimesi, seker hastaligi ve kadinlarda erken dogum ve düsük dogum agirligi risklerini artirmaktadir.
Kötü agiz hijyeninin yol açtigi dis çürükleri ve diseti hastaliklarindan korunmada öncelikle kisiler kendi sagliklarinin bilincinde olmali ve bireylere düzenli firçalama aliskanligi, dis ipi kullanimi, beslenme aliskanliklarinin düzenlenmesi ve düzenli olarak dis hekimine gitme aliskanliginin kazandirilmasi gerekmektedir.
Çürükten korunmada sabah kahvalti sonrasi ve gece yatmadan önce 2ser dakikalik etkili bir firçalama islemi yeterlidir. Firçalama isleminde dis etlerine masaj yapacak tarzda dairesel hareketler yapilmalidir. Firçalarken asiri kuvvet uygulamanin dis eti çekilmesine neden olacagi unutulmamalidir.
Diger yandan etkili bir dis firçalama islemi dislerin görünen yüzeylerinin temizligini saglamakla birlikte, bakteri plaginin dis aralarindan uzaklastirilmasini saglamaz.Bu nedenle dis aralari günde bir kez tercihen gün sonunda dis ipi ile temizlenmelidir. Dis ipi günlük agiz bakiminin ayrilmaz bir parçasi olmalidir.
Dis sagligimiz için bol bol peynir, süt ve yogurt tüketmeli, sekerli yiyecekleri tükürük akisinin en yogun oldugu ana ögünler sirasinda yenmelidir. Saglikli ve güzel dis ve disetleri için ögün aralarinda da abur-cuburla degil elma, havuç gibi iyi yikanmis, taze meyve ve sebze ile beslenmeliyiz.
Çürügü engellemenin baska bir yolu da dislerin çürüge karsi direncini artirmaktir.Dis yüzeylerine dis hekimi tarafindan fluor uygulanmasi suretiyle disler daha dirençli hale getirilir. Fluor birçok besinde dogal olarak bulunan bir elementtir. Fluor elementinin uygun dozda ve sürekli olarak agiz ortaminda bulunmasi dis çürügü olusumunu engeller.Özellikle baslangiç halindeki çürüklerde dis minesinden kaybolan minerallerin tekrar kazanilmasini ve hasar görmüs dis dokusunun güçlenmesini saglar.
Ayrica özellikle erken yaslarda dis çürüklerinin genellikle azi ve küçük azi dislerinin çigneyici yüzeylerinde bulunan ve fissur adi verilen çukurcuklarda baslamasi nedeniyle dishekiminin uygun gördügü durumlarda bu çukurcuklarin üzeri fissür örtücülerle kapatilarak, çürük olusumunun baslamasi engellenir. Fissur örtücü uygulamalari disin minesine yapildigi için lokal anesteziye de gerek duyulmaz.
Halk arasinda süt dislerinin önemli olmadigina dair yanlis bir inanis vardir. Oysa agiz ve dis sagliginda dislerin önemi süt dislerinin sürmesiyle baslar. Süt disleri çocugun beslenmesinin yani sira düzgün konusmasini da saglamaktadir. Saglikli süt disleri çigneme islemini gerçeklestirirken ayni zamanda altinda bulunan daimi disin korunmasini ve zamaninda sürmesini saglar. Yani saglikli süt disi saglikli kalici dislerin en büyük garantisidir.Tedavi edilmeyen süt disleri agri, koku, konusma ve çigneme zorlugu ve beslenme bozukluguna sebep olur. Süt dislerinin tedavi edilmeyip zamanindan önce çekilmesi kalici dislerin çaprasik çikmasinin ve çene gelisimindeki bozuklugun en önemli sebebidir. Bu sebeplerden dolayi süt disleri nasil olsa degisecek mantigi ile ihmal edilmemeli, belirli araliklarla dis hekimi tarafindan mutlaka kontrol edilmelidir.Bunun yani sira ilk süren daimi disimiz olan ve 6 yas disi olarak da adlandirilan 1. büyük azi dislerinin de genellikle süt disleriyle karistirilmasi ve tedavi edilmemesi sonucu çocuklarimiz hayatlari boyunca agizlarinda tasiyacaklari bu disleri çok erken yaslarda kaybetmektedirler. Hatta, bu disi süt disi sanan vatandaslar, çekilen bu daimi disin yerine yeni bir dis sürmemesini de çekim sirasinda yapilan anesteziye baglamak gibi bir yanlis inanisa kapilmaktadirlar.
Dis çürügünün ve dis eti iltihabinin öncelikli sebebi bakteri plagidir. Bakteri plagi; dislerimizi düzenli olarak firça ve dis ipiyle temizlemedigimiz takdirde dis yüzeyinde olusan ve içinde bol miktarda bakteri ve besin artigi bulunduran yapiskan bir tabakadir. Dis tasi ise, bakteri plaginin disler üzerinden uzaklastirilmamasi halinde tükürükteki kalsiyum tuzlarinin plaga yapismasi ile gelisen sert birikintilerdir. Dis taslari dis firçasi ve dis ipi ile uzaklastirilmasi mümkün olmayan birikintilerdir.Dis taslari sadece dis hekimleri tarafindan profesyonel temizlik ile kaldirilabilir.Dis tasi varliginda saglikli dis etlerinden söz edilmesi mümkün olmadigi gibi dis taslari ve ilerlemis diseti hastaligi nefesin de kötü kokmasina sebep olmaktadir.
Bir diger husus da özel bakima ihtiyaci olan bireylerin agiz ve dis sagligi sorunlaridir. Engelli bireylerin agiz ve dis bakimlari genellikle ihmal edilmekte olup, bu hususta ailelerin yeterli bilince sahip olmadiklari görülmektedir. Engelli çocuklarimizi disleri sürer sürmez en az 6 ayda bir dishekimine götürmeli ve günlük agiz bakimlarini yapmayi asla ihmal etmemeliyiz.
Gelismis ülkelerde yillar önce toplumun agiz dis sagligi problemleri degerlendirilmis, koruyucu tedbirler alinmadiginda ortaya çikan dis hastaliklarinin tedavisi için ayrilan bütçenin ülke ekonomisini olumsuz yönde etkiledigi tespit edilmistir. Önlenebilir hastaliklar grubuna giren dis hastaliklarinin alinacak koruyucu tedbirlerle olusmadan önlenmesi halinde maliyetin çok ciddi oranlarda düserek 12 kat azalacagi yapilan arastirmalarla ortaya konmustur.
Koruyucu tedavi, hastalik kiside baslamadan önce hastaligin önlenmesidir. Koruyucu tedavi ile çözülmeyen durumlarda tedavi edici hizmetler ön plana geçer.Koruyucu hizmetlerin etkinliginin artirilmasi tedavi edici hizmetlerin kalitesini de artiracaktir.
Birinci basamak saglik kuruluslari olan saglik ocaklari, ana çocuk sagligi ve aile planlamasi merkezleri ile saglik merkezlerinde koruyucu ve önleyici dishekimligi hizmetlerinin yani sira, imkanlar ölçüsünde dolgu, distasi temizligi gibi tedavi edici dishekimligi hizmetlerinin bir bölümü de verilebilmektedir.
Ülkemizde dis ve diseti hastaliklarinin toplumda %85lere varan siklikta görülmesi, bu iki hastaligin önemli bir halk sagligi sorunu olarak degerlendirilmesini ve her iki hastaligin yayginlik ve siddetinin azaltilmasina yönelik toplumu hedef alan çalismalarin yapilmasini gerektirmektedir. Varolan bu sorunun çözümlenmesinde koruyucu hizmetlere öncelik ve agirlik verilmesi tedavi edici hizmetlerdeki maliyet, insan gücü ve zaman kaybini ortadan kaldiracaktir.
Çocuk ve gençlerin gelisim dönemlerinde edindikleri tutum ve davranislar, ileriki yaslarda hem genel sagliklarini hem de agiz ve dis sagliklarini sekillendirmesi açisindan çok önemlidir ve bu dönemde çocuk ve gençler üzerinde akranlari kadar, ailelerinin, ögretmenlerinin ve medyanin da çok önemli etkisi oldugu bilinen bir gerçektir.
21-27 Kasim Agiz ve Dis Sagligi Haftasi vesilesiyle bütün ebeveynlerimizi, ögretmenlerimizi, konuyla ilgili sivil toplum kuruluslarini, medya kuruluslarini ve toplumumuzun tüm üyelerini agiz dis sagligi konusunda duyarli olmaya ve yetkileri olmadigi halde dishekimligi meslegini icra ederek tehlike saçan kisilere karsi dikkatli olmaya davet ediyoruz.

Paylaş

Yorum Yazın

Bu Habere Henüz Yorum Yapılmadı. İlk Sen Ol