Köy Hizmetleri Atatürk Arastirma Enstitüsü Müdürlügü, çiftçimizin bilinçli üretim yapabilmesi adina kollari sivadi. Çiftçiligin ve ürünlerin verimini arttirmak açisindan Ziraat Yük. Mühendisleri M. Ali GÜRBÜZ ve Dr. Erol ÖZKAN tarafindan hazirlanan bu bilinçlendirici yazi dizisini, biz de her Cumartesi günü siz sayin okurlarimizla paylasacagiz. Çiftçilerimizin, üretim kalitesini arttiracagina inandigimiz yazi dizisini eksiksiz olarak takip edin ve olumlu sonuçlarin ortaya çikacagini gözlemleyin.
TRAKYADA BUgDAY TARIMI
I) BUgDAYIN ÖNEMi
insan beslenmesindeki temel besinlerin ham maddesi olmasi açisindan, Dünya da ve Türkiyede bugday tarimi diger tarimsal ürünlere oranla önemlilik arz etmektedir. Özellikle ülkemizde bugday ve bugdaydan yapilan gida maddeleri tüketiminin birinci sirayi almasi nedeniyle bu önemlilik daha da artmaktadir.
Ülkemizde, toplam 93 400 000 dekar arazide yilda yaklasik 18 650 000 ton bugday üretilmekte olup, dekardan alinan ortalama verim 202 kg kadardir. Buna karsilik Trakya bölgesinde (Edirne, Kirklareli, Tekirdag illeri) ise, 5 353 310 dekar arazide yilda yaklasik 1 668 025 ton bugday üretilmekte olup, dekardan alinan ortalama verim 312 kg kadardir. Son yillarda bölgemizde yüksek verimli çesitlerin üretiminin yayginlasmasi ve yeni teknolojilerin uygulanmasi sonucunda, dekara verim bu miktarin oldukça üstündedir. Normal kosullarda, Trakya bölgesi ortalamasi olarak potansiyel verimin dekara 400 kilogram düzeyinde oldugu her kesimce bilinen bir husustur.
Yukarida açiklanan verilerden de anlasildigi üzere; ülkemizin bugday üretiminin yaklasik yüzde 9'luk kismi bölgemizden karsilanmakta olup, potansiyel olarak verim de ülke ortalamasinin oldukça üstündedir.
Ancak su bilinmelidir ki, bu degerler dünyada belli basli bugday üreten ülkelerin çok gerisindedir. O düzeye ulasmanin; tohumluk seçiminden, hasata kadar uzanan tarimsal islemlerin her birinin ayri bir titizlik ve çabayla uygulanmasi sonucu mümkün olabilecegi unutulmamalidir.
Bugday, çogu çiftçimizin de geleneksel olarak ürettigi ve Trakya kurak kosullarinda diger alternatif ürünlere oranla daha fazla getirisi olan bir ürün oldugu için tercih ettigi bir üründür. Ancak son yillarda Trakya'da gerek ekilen bugday çesitlerinden ve gerekse bugday tarimindan kaynaklanan diger sorunlardan kalite düsüklügünden dolayi yöredeki un fabrikalari Türkiye'nin diger yörelerinden (Adana, Konya) veya yurtdisindan (Kazakistan, Rusya, Ukrayna, Romanya, Avustralya) gibi ülkelerden önemli miktarda bugday ithal etmektedirler. Bu durum Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO)'nin de piyasadan çekilmeye baslamasiyla beraber Trakya'da üretilen bugdaylarin fiyatlarinin da düsmesine neden olmaktadir. Böyle bir durum elbette ki üreticinin gelirinin de düsmesine yol açmaktadir. Çiftçinin bugday tarimindan elde ettigi gelirinin azalmamasi için bireysel olarak yapabilecegi üç uygulama oldugunu düsünüyoruz. Bunlar;
1.Üretimde kullandigi girdilerin maliyetinin azaltilmasi; Bunun için yapilabilecek islerin basinda toprak analizi yaptirarak gerektigi kadar gübre kullanimi, çiftçilerimizin isledikleri tarla büyüklügüne uygun güç ve sayida traktör ve diger makine kullanimlarini saglamalari gerekir. ihtiyaçtan fazlasinin ekonomik bir yük olacagi unutulmamalidir.
2.Bugday verimin artirilmasi ; Bunun için verimi yüksek ve sertifikali tohumluk kullanimi, tarimsal islemlerin, ekim, gübreleme, yabanci ot ilaçlamasi gibi islemlerin zamaninda yapilmasi, sulama olanagi bulunan yerlerde sulama islemi için arazinin önceden hazirlanmasi ve sulamanin yapilmasi ve hasat makinelerinden hasat islemi sirasinda kayiplarin azaltilmasi gerekmektedir.
3.Bugday kalitesinin artirilmasi; Bugday kalitesinin iyilestirilmesi için yapilacak ilk is, yöredeki un fabrikalarinca da kaliteli bugdaylar sinifinda kabul edilen Golya, Pehlivan, Flamura-85, Gelibolu, Tekirdag gibi bugday tohum çesitlerinden bulundugumuz yerde en yüksek verimi veren bir çesidin sertifikali tohumlugunu ekmektir. Ekilen bu bugdayin gübreleme ve yabanci ot ilaçlamasi zaten iyi bir sekilde yapilmak durumundadir. Bunlara ilave olarak ilkbaharda basaklanma baslangicinda tarlalar kontrol edilerek kök bogazi ve pas hastaliklari varsa bunlara karsi ilaçlama ve sari olum döneminde süne zararlisi varsa, bunlara karsi ilaçli mücadelenin yapilmasi gerekmektedir. Gübreleme konusunda, bitkinin basaklanma döneminde toprakta yeterli rutubet olursa dekara 10-15 kg arasinda amonyum nitrat (%33'lük) uygulamasi bugday kalitesini ve hektolitre agirligini artirmaktadir.
sunu unutmamak gerekir, bitkinin iyi bir verim verebilmesi ve alinan ürünün de kaliteli olabilmesi için kökten basaga kadar tamaminin saglikli olmasi gerekmektedir.
II) BUgDAY YETisTiRiCiLigi
1-BUgDAY TARIMINDA UYGUN ÇEsiT VE TOHUMLUK SEÇiMi
Bugday tariminda bölgenin iklim ve toprak kosullarina uygun çesit ve tohumlugun seçilmesi, verimi yüzde 20 - 25 oraninda artirmaktadir.
Bugday bitkisinde tohumlugun kisa zamanda bozulmamasina karsin en geç her bes yilda bir yenilenmesi gerekir. Çiftçiler gerek devlet kuruluslarindan, gerekse özel sektör ve kooperatiflerden sagladiklari sertifikali bugday tohumlugunu ekerek, dört yil süreyle kendi ürünlerinden tohumluklarini ayirabilirler. Bu amaçla tarlanin en iyi ve uygun yerinin isaretlenip buradan gerektigi kadar tohumlugun alinmasi gerekir. Bu durumda tohumluk temizlenerek, özellikle sürme hastaligina karsi kesinlikle ilâçlanmalidir.
Ülkemizde ekmeklik ve makarnalik olmak üzere, önerilen bir takim bugday çesitleri bulunmaktadir. Ancak bunlar arasinda Trakya bölgesi iklim ve toprak kosullarina uyum saglama yönünden, ekmeklik çesit olarak Pehlivan, Flamura-85, Gelibolu, Tekirdag, Golia ve Katea-1 tercih edilmelidir.
2- BUgDAY TARIMINDA TOPRAK VE TARLA HAZIRLIgI
Kaliteli ve bol ürün alinabilmesi için toprak isleme ve tarla hazirligi önem tasir. Ayrica atilan tohumlugun saglikli bir sekilde çimlenip büyüyerek gelismesi için tohum yataginin da en uygun sekilde hazirlanmasi gerekir. Toprak isleme ile ayni zamanda yabanci otlarla da mücadele edilmis olur. Toprak islenirken sürüm ve ikinci toprak islemeler ile ekim isleminin toprakta suyun tutularak verimin artmasi ve erozyon sonucu olusacak toprak kaybinin azaltilmasi için tarlanin egimine dik olarak yapilmasina özen gösterilmelidir.
Trakya bölgesinde, normal münavebe kosullarinda, bugdaydan önce tarlada bir ön bitki bulundugundan, ilkbahar toprak islemesi söz konusu olamaz. Bu durumda ön bitkinin (genellikle ayçiçegi) hasatindan sonra tarla, ayçiçegi veya diger ön bitkinin saplari sap parçalayici veya gobledisklerle iyice parçalanmali ve ekim öncesi çizel, yayli tirmik, disli tirmik vb. aletlerle tarla ekime hazir hale getirilmelidir. Yanlis münavebe veya tarlanin tavinin kaçirilmasi ya da topragin yapisindan kaynaklanan nedenlerle çizel (yedili) vb. aletlerin kullanilmasi mümkün olamiyorsa, ilk toprak isleme iki veya üç gövdeli pullukla derin sürüm seklinde yapilabilir. Ancak özellikle ayçiçegi vb. bitkilerden sonra yapilan bugday ekiminde mümkün oldugunca derin sürümden kaçinilmasinda toprak yapisinin bozulmamasi ve verimliliginin korunmasi açisindan yarar bulunmaktadir.
3- BUgDAY TARIMINDA EKiM
Ekim zamani
Bölgemizde bugday ekimi güzden ve kislik olarak yapilir. Zaten yüksek bir verim alabilmek için, bugdayin kislik ekilmesi gerekir. Ekimin geç yapilmasi; çimlenme ve çikisi geciktirerek ürün miktarinin ve kalitesinin düsmesine yol açar. Buna karsilik ekimin çok erken yapilmasi halinde bitkiler erken sapa kalkma belirtisi gösterebilirler. Bu gibi bitkilerde ileride olabilecek soguklardan zararlanma, verim düsüklügüne yol açabilir. Bu nedenlerden dolayi, bugdayin ekim zamaninin iyi ayarlanmasi gerekir.
Bölgemizde bugday ekimi için en uygun zaman, ekim ayinin ikinci yarisindan itibaren kasim ayi ortasina kadar olan bir aylik dönemdir. Ön bitkinin tarlayi bosaltma ve tarladaki nem ve tav durumuna göre, ekim bu dönem içerisinde yapilmalidir.
Ekim Derinligi ve Ekim sekli
Bölgemizde ekim döneminde çimlenme için, toprak nemi yeterli oldugu zamanda ekilmeli ve alatava dikkat edilmelidir, ekim için yeterli nem yoksa ekim biraz daha geciktirilebilir. Fazla derin ekim, tohumun havasiz kalmasina, çimlenme ve çikisin gecikmesine yol açar. Bu nedenle tohumun 4 - 5 cm. toprak derinligine ekilmesi en uygundur.
Bölgemiz kosullarinda en uygun mibzer tipi, tohumla birlikte gübreyide verebilen kombine mibzer tipidir. Bugday ekiminde siralar arasi, kullanilan mibzerin özelligine göre 15-20 cm. arasinda degisebilir.
Ekimde Kullanilacak Tohumluk Miktari
Ekimde dekara atilacak tohum miktari saptanirken bugday çesidinin dane agirligi göz önünde bulundurulmalidir. Ekmeklik bugday çesitlerinin dane agirligi daha düsük, makarnalik bugday çesitlerinin dane agirligi ise daha yüksektir. Bu nedenle, bölgemizde ekimi yaygin olan Pehlivan 16-18, Flamura-85 20-22, Tekirdag, Gelibolu ve Katea-1 ise 18-20 kilogram tohum atilmasi yeterlidir. Bu miktarlarin üstüne çikilarak, gereginden fazla tohum kullanilmasinin hiç bir yarar saglamayacagi bilinmelidir.
4. BUgDAY TARIMINDA GÜBRELEME
Uygun bir gübreleme, verimi önemli ölçüde artirmaktadir. Ancak beklenen yararin saglanabilmesi için, verilecek gübrenin çesit, zaman ve miktarinin iyi ayarlanmasi gerekir. Bu amaçla ayçiçegi veya diger ön bitkilerin hasadi yapilir yapilmaz tarlalardan yöntemine uygun sekilde 0-20 cm'den toprak örnekleri alinip toprak analizi ve gübreleme önerisi için enstitümüzdeki veya yakininizdaki diger laboratuarlara götürülmelidir.
Laboratuarlarda, toprak analizi yaptirdigimiz tarlalarimiza önerilen farkli çesit ve miktardaki gübreleri aldiktan sonra ekim ve diger gübreleme zamanlarindaki islemleri analiz sonuçlarina uygun olarak yapmaliyiz. Bunun en basta çiftçimizin yararina oldugu unutulmamalidir.
Genellikle yöremizde bugday ekimiyle birlikte kompoze gübreler (Diamonyum Fosfat (1846), 20200, 151515) kullanilmaktadir. Bu gübreler ekim aninda, tohum ve gübreyi ayni anda veren kombine mibzerlerle verilmelidir. Eger bu yapilamiyorsa, ekim öncesi tarlaya serpilip, diskaro ile topraga karistirilmalidir. Ancak bu gübrelerin uzun yillardan beri kullanilmasi nedeniyle topraklarimizda özellikle fosfor birikmesi olabilmektedir. Bu durum ancak toprak analizi yapildigi zaman tespit edilebilmekte ve gerekli öneriler yapilmaktadir. Ekim gübrelemesinde çiftçilerimizin dikkat etmesi gereken önemli bir husus da sudur. Toprak analizi sonucu, ekimle birlikte üre ve amonyum sülfat gübrelerinden uygulanmasi önerildiyse, bu gübreler mutlaka ekim öncesi topraga serpilerek karistirilmalidir. Bu gübrelerin ekimle birlikte banda verilmesinden kaçinmak gerekir. Çünkü üre ve amonyum sülfatin toprakta erimesi sonucu ortaya çikan amonyak, bugdayin çimlenmesini ve ilk dönemdeki gelismesini olumsuz etkilemektedir.
Ekimden sonra, kardeslenme döneminde (subat, Mart aylarinda) üre ve amonyum nitrat gibi azotlu gübreler kullanilmaktadir. Bu dönemde bu gübreler serpme verileceginden toprakta kisa sürede eriyebilmesi için topragin nemli olmasina özen gösterilmelidir. Günesli ve iliman rüzgar esen (hava sicakliginin 15 derecenin üzerine çiktigi günlerde) buharlasma yoluyla azot kayiplari olacagindan, özellikle üre gübresi ile gübreleme yapmaktan kaçinilmalidir. Sapa kalkma döneminde ise amonyum nitrat kullanilabilir.
Hangi gübrelerden ne zaman, ne kadar verilecegini ögrenmek için Toprak ve Su Kaynaklari Arastirma Enstitüsü Laboratuarlarinda topraginizi analiz ettirebilirsiniz. Toprak analizi yaptiramadiginiz durumlarda, asagida verilen alti degisik gübreleme önerisinden birisini uygulayabilirsiniz.
5- BUgDAY TARIMINDA DigER BAKIM isLERi
Yabanci Ot Kontrolü
Bugday tariminda yabanci otlardan korunmak için; ekimde temiz tohumluk kullanmak, toprak islemeyi zamaninda ve uygun sekilde yapmak gerekir. Bunlarin disinda tohumla üreyen otlarin tohumlarini dökmeden öldürülmesi gelir ki, bu da genellikle tarimsal ilâçlarla yapilmalidir.
ilâçlamadan beklenen yarari saglayabilmek için, en uygun ilâçlama zamanini seçmek gerekir. Kullanilacak olan yabanci ot ilaci eger aminli ilaçlar olarak belirtilen ve dekara 150-170 cc civarinda kullanilan ilaçlar grubundan ise; bugday bitkisinin kardeslenme dönemi sonu ya da sapa kalkma dönemi baslangici en uygun ilaçlama zamanidir. Eger bu ilaç grubunun disindaki gramlik olarak tanimlanan ilaçlardan kullanilacaksa, bugdayin ekiminden itibaren subat ayina kadar ilaçlama yapilabilir. ilaçlama yapilacagi zaman havanin rüzgarli olmamasi ve hava sicakliginin asgari 12-13 derece dolayinda olmasi dikkate alinmasi gereken bir diger husustur. Ancak unutulmamalidir ki, yapilmasi gereken en dogru is, tarlada yabanci otlar görülmeye basladiginda, hemen en yakin Tarim il veya ilçe Müdürlüklerindeki Bitki Koruma birimlerine danisip bilgi almaktir.
Sulama
Bölgemiz kosullarinda bugday, yagis miktarinin normal ve yagis rejiminin düzenli oldugu yillarda ve özellikle killi topraklarda sulamaya mutlak surette gereksinme göstermeyebilmektedir. Ancak kurak geçen yillarda ve özellikle kumlu topraklarda sulama verimi en az % 50 artirmaktadir. Sonbaharda ekim döneminin kurak gittigi yillarda, toprakta iyi bir tav yaratacak miktarda çim suyu vermek yararli olmaktadir. ilkbaharin kurak gittigi yillarda ise, sapa kalkma ve dane doldurma sirasinda verilecek suyun önemli ölçüde verim artisi sagladigi, enstitümüzde yapilan arastirmalarla da kanitlanmistir.
6- BUgDAY TARIMINDA EKiM NÖBETi
Bölgemizde iklim ve toprak kosullari geregi nadas sistemine gerek olmadigina göre, bugdayin çapa bitkileri ve baklagillerle ekim nöbetine sokularak, ayni tarlaya en yakin iki ya da üç yilda bir ekilmesi uygundur.
Özellikle sulanan alanlarda yetistirilen ayçiçegi, seker pancari, misir gibi bitkilerin ekim nöbetine mutlaka bugdayin sokularak, topraktaki taban suyunun düsmesine ve çoraklasmanin önlenmesine katkida bulunmak en akilci yoldur.
7- BUgDAY TARIMINDA HASAT VE HARMAN
Ürün kaybini en aza indirebilmek için bugdayin hasat zamaninin iyi belirlenmesi gerekir. Hasattaki bir iki günlük gecikme 100 kilogram üründe 2-3 kilogram dane kaybina yol açtigi gibi, erken hasat edilmesi ise, danelerin burusuk olmasina neden olur. Bugdayda en uygun hasat yani biçim zamani, bitkide en üst bogumun sarimsi yesil, basaklarin ise altin sarisi renk aldigi dönemdir. O yil ki iklim kosullarina göre degismekle birlikte; bölgemizde hasata genellikle Haziran ayi sonu ya da Temmuz ayi basinda baslanip, Temmuz ayi içerisinde tamamlanmasinin en uygun zaman oldugu belirtilebilir.
Aniza bugday ektiginde iyi olursa sakin çocuguna söyleme. (Trakya çiftçi sözü)
NE ARAMIŞTINIZ ?
ÇOK OKUNANLAR
-
Kırklareli’nde 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı Programı Açıklandı! İşte Etkinlik Takvimi
27 Eki 2026 -
Kırklareli'nin de Aralarında Bulunduğu 34 İlde Göçmen Kaçakçılığına Büyük Darbe!
06 Kas 2026 -
Emine Erdoğan, "Sıfır Atık, Döngüsellik ve Metan-Liderler Yuvarlak Masa Toplantısı"nda Konuştu
12 Kas 2026 -
Trakya'ya Kuvvetli Yağış Geliyor! Kırklareli İçin Kritik Saatler Açıklandı
22 Eki 2026 -
Namık Kemal Üniversitesinden Trakya Hayvancılığına Bilimsel Destek
22 Eki 2026 -
Kırklareli’nde Göçmen Kaçakçılığı Operasyonu! 3 Şüpheli Tutuklandı
26 Eki 2026
ÇOK YORUMLANANLAR
-
\"Mahalli idareler sistemimizin çağın ihtiyaçlarına uygun şekilde güncellenmesine önem veriyoruz\"
19 Kas 2026 -
Kırklareli’nde Güncel 39 Kart Dolum Noktaları Açıklandı! İşte Tam Liste
21 Eki 2026 -
Emine Erdoğan, Özbekistan\'da Düzenlenen Zirve Kapsamında Açılan Sergiyi Ziyaret Etti
22 Eki 2026 -
“Fon Meselesini Ciddiyetle Ele Alıyor, Üzerine Tavizsiz Bir Şekilde Gidiyoruz”
21 Eki 2026 -
Başkan Derya Bulut, MHP Lideri Bahçeli ile Kırklareli’yi Görüştü
21 Eki 2026 -
Kırklareli OSB’de Sigara Bırakma Kampanyası Kapsamında Bilgilendirme Yapıldı
21 Eki 2026
Son Yorumlar
- "Ufuk Hattı Projesi" geleceğe umut oluyor: Tebrikler başarılar diliyorum ...
- "Ufuk Hattı Projesi" geleceğe umut oluyor: Tebrikler başarılar diliyorum ...
- Bir festival de böyle geçti: Çok istedik bizden olmadı yaralarımı kimse sarmadı ağladım sesimi duymadı sana olan dağlar kadar sev...


Bu Habere Henüz Yorum Yapılmadı. İlk Sen Ol