BALKANLAR VE GÖÇ

1989'da Bugaristan'dan Anadolu'ya yönelik Türk göçü, insanlik tarihinin ön gördügü en büyük dramlardan, ayriliklardan biridir. Fakat bu, bölgeden Türkiye'ye yasanan ilk göç degildi. Çünkü, Balkanlardan Türkiye'ye yönelik göçlerin ve açilarin tarihi 17. yüzyila kadar gitmektedir. Asil yogun muhaceret ise 18. yüzyilin basindan itibaren yasanmistir. Hatta 1927 yilina geldiginde, 11 milyon ulasan Türkiye Cumhuriyeti nüfusun, 7 milyonunun sonucunda Anadolu'ya geldigi saptanmistir. Dogal olarak bu denli yogun göç hareketi, pek çok arastirmacinin da dikkatini çekmistir. Bunlardan biri olan Amerikali tarihçi Justin McCarthy, son iki yüzyildir Balkanlardan Türkiye'ye yönelik göçlerle ve sonuçlariyla ilgili olarak su degerlendirmeyi yapmaktadir "Balkanlardaki Müslümanlarin çogu gitmistir. Ya ölmüsler ya da göç etmek zorunda birakilmislardir. Kalanlar Yunanistan'da, Bulgaristan'da, Yugoslavya'da adacik durumundaki yerlersim bölgelerinde yasamaktadirlar. Ayaklanmalar, savaslar sirasinda Imparatorlugun çesitli bölgelerinde çogu Türk olan milyonlarca Müslüman ölmüs; milyonlarca da Türkiye'ye siginmistir. 1821 ile 1922 yillari arasinda Müslümanlarin yaklasik 5.5 milyonu savaslarda açliktan ve hastaliktan canini yitirerek ölmüs, 5 milyondan fazlasi ise ülkelerinden sürülüp atilmistir. Balkanlarda olsun diger bölgelerde olsun, kurulan her yeni devlet, ayrilip gitmis, göç etmis bulunan sakinlerinin çilesi üzerine kurulmustur."
Osmanli nüfusu konusundaki çalismalariyla taninan Wisconsin Üniversitesi üyesi arastirmaci Prof. Dr. Kemal Karpat ise, günümüze kadarki süreci ele alan demokratik çalismasinda, göç ettirilen Türklerin ve Müslümanlarin sayisi ile ilgili olarak 9 milyon rakamini vermektedir. Bunun 7 milyonunu, Girit ve Ege Adalarini da içine alan Balkanlardan gelenlerin milyonunun ise Kirim, Kafkasya ve Arabistan Yarimadasindan göç edenlerin olusturdugunu belirtmektedir.
Bu süreçte yasanan en büyük kitlesel göç, 93 Harbi olarak bilinen 1877-78 Osmanli-Rus savasinda yasanir. Justin McCarthy'ye yasanan katliam ve tehcir sonucu göç edenlerin sayisi milyon 253 bindir. Bu rakam arastirmaci Doç. Dr. Nedim Ipek'e göre ise 1 milyon 243 bindir. Balkan savasinda da göç ve nedenleri konusunda yasananlar 93 Harbinden pek farkli degildir. Yine yüzbinler kurtulusu gelecegi Anadolu'da aramak zorunda kalmistir. Göçler Cumhuriyet döneminde de sürer. Fakat bu sefer daha insancil olarak ikili anlasmalarla bir kurala baglanamamistir. Ancak göçlerin nedeni bu dönemde de degismemistir. Hala tek ulus tek devlet yaratmak amaci ve dolayisiyla baskilar da sürmektedir. Fakat Cumhuriyet döneminde göçlerin bir nedeni de, en azindan 1950'lere kadar Türkiye'nin nüfus açigini kapatma istegidir.
Tabi ki, kurtulusu ve gelecegi Anadolu'da arayanlar sadece Müslümanlar degildir.
Devam Edecek...
haticekunt@gazetetrakya.com