Asagipinar ve Kanligeçit kazilari

Avrupa ile Yakindogu-Anadolu kültürleri arasindaki iliskinin anlasilmasi bakimindan tasidigi öneme karsin Kirklareli Bölgesi, arkeologlar tarafindan ihmal edilmistir. Yapilan bu arastirma Bölgedeki eksikligi uygarlik tarihinin önünüde büyük bir engel olusturuyor. 1980 yilinda Istanbul Üniversitesi Anabilim Dali kapsamli ve ayni anda çok yönlü bir arastirma baslatmistir.
Asagipinar Tarihöncesi yerlesmesi Kirklareli Il Merkezinin 500 metre kadar güneyindedir. Ilk kazi çalismalari 1993 yilinda, Istanbul Üniversitesi ile Berlin Alman Arkeoloji Enstitüsünün ortak projesi olarak Prof. Dr. Mehmet ÖZDOÄzAN baskanliginda baslamis olup, halen devam etmektedir.
Tarih öncesi dönemler boyunca Trakya ve Balkanlara özgü yerlesme türü özelliklerinin tümü Asagipinarda görülür. Yerlesme dere boyundaki küçük bir tatli su kaynaginin olusturdugu Gölcügün kenarinda kurulmustur. Ancak zamanla, gölün sinirlarinin degismesine bagli olarak yerlesme de yer degistirmis ve giderek" batiya dogru kaymistir.
Günümüze degin yapilan arastirmalar, Anadoludaki Neolitik Dönem kültürünü yasayan insanlarin Trakyaya gelerek ilk olarak Asagipinarda yerlestigini ve bölgesel etkilesim neticesinde yeniden sekillene uygarlik düzeyinin, buradan Avrupaya nüfus ettigini göstermektedir.
Yerlesik hayat kültürü Asagipinarda yaklasik olarak M.Ö.6500 yillari civarinda baslamakta ve 4300 yillarina kadar hemen hemen kesintisiz olarak sürmektedir. Bölgenin Anadolu son Neolitik-ilk Kalkolitik dönemleri ile çagdas olan bu en eski yerlesimi, ayni zamanda Trakyanin iç kesimlerinde tarim ve hayvanciligin baslangiç sürecini de temsil etmektedir. Bu dönem yerlesmesi dereye egimli yamaca, dörtgen planli ahsap büyük yapilarin dizilmesi ile olusmustur. Dönemin Balkanlardaki en büyük ve en iyi korunmus yerlesmesi olan Asagipinardaki bu yapi kalintilari Trakya Tarih öncesi kültürlerini çesitli yönleri ile anlamamizi saglayan zengin buluntular vermistir. Bunlarin arasinda özellikle tütsü kaplari, dokuma tezgâh parçalari ile depolandiklari yerde yanarak kömürlesmis çesitli tahil ve bademler ilgi çekicidir.
Asagipinarda Orta Kalkolitik Çaga ait dört kültür kati saptanmistir. Bu dönemde yerlesimin ahsap bir duvar ve hendek ile çevrildigi anlasilmaktadir. Yine ahsap olan evler genellikle iki odali mekânlardan olusmaktadir; evlerin aralarinda islik olarak kullanilan genis açikliklar vardir. Dönemin baslarinda yapilan planli bir sekilde düzgün diziler olarak siralandigi ve her evin önünde revakli bir avlu bulundugu anlasilmaktadir.
Asagipinar Orta Katolik Çag kültürünü Trakya bölgesinde en iyi yansitan kazi alanidir. Bu döneme ait kazi ile açiga çikartilan 4 bin metrekarelik alanda 32 yapi kalintisi, çok sayida ambar, islik, ocak, firin bulunmustur. Dönemin Vinça türü olarak bilinen yiv, oluk ve çizi bezemeli çanak çömleginin en zengin ve en güzel çesitlemesini vermenin yani sira, inanç sistemini gösteren kaplar ve kil figürün buluntulari ile taninmaktadir.
Asagipinar buluntu toplulugu içinde boncuk gibi takilarin biçimlendirildigi islik yeri büyük bir önem tasimaktadir. Malahit, spondylus, mermer, kaya kristali gibi kayaçlarin islenmis takilar ile birlikte, bunlarin yapiminda kullanilan aletler, yari islenmis parçalar ve çok sayida hammadde bulunmustur. Bu buluntular bize tarihöncesi boncuk yapim teknigini tüm ayrintilari ile göstermektedir. Kalkolitik dönem yerlesmesi siddetli bir yangin ile tahrip olmustur.
Ilk demir çaginin baslarinda Asagipinarin Proto Trak olarak tanimlayabilecegimiz topluluklar tarafindan adak yeri olarak kullanildigi anlasilmaktadir. Bu dönemde Kalkolitik çag yerlesmesinin bulundugu sirt, derinligi üç metreyi bulan bir hendek ile çevrilmistir. Hendek ile çevrilen alanin içinde, Trak gelenegine uygun olarak, çok sayida derin çukur kazilmistir. I.Ö.5. yüzyilda kutsal alaninin bulundugu yer, bir Trak büyügü için yapilan mezar tepesi (Tümülüs) ile kaplanmistir. Ancak Tümülüsün Ortaçagda tahrip edilerek dagitildigi anlasilmaktadir.
KANLIGEÇIT KAZISI
Kanligeçit yerlesimi Kirklareli il merkezinin hemen güneyinde, Asagipinarin 500 metre kadar batisinda, Haydarderenin iki yakasinda yer almaktadir. 1994 yilinda Asagipinar projesi kapsaminda baslayan Kanligeçit kazilari halen sürmektedir.
Kanligeçitin ilk olarak son Kalkolitik çagda (I.Ö.3600), Asagipinarin terk edilmesinden sonra yerlesildigi anlasilmaktadir. Kanligeçitteki esas yerlesim ilk Tunç Çagina aittir. Burada yaklasik olarak M.Ö. 300 yillarinda, yerel özellikler gösteren, dal ve ahsap kulübelerde olusan büyükçe bir yerlesme kurulmus, ancak Ilk Tunç Çaginin sonlarina dogru giderek Anadoluda etkileri artmistir.
Kanligeçitteki en önemli yerlesim Ilk Tunç Çaginin sonuna, yaklasik M.Ö. 2200 yillarina tarihlenmektedir. Bu tarihte, Iç Anadoludan kaynaklandigi anlasilan yeni bir gelisme olmus ve Kanligeçitteki yerlesim, tümü ile yenilenmistir. Bu imar faaliyetlerinin sonunda Kanligeçit, tas sur ile çevrili çekirdegi olan tipik bir Anadolu kenti görünümü almistir. Sur ile çevrili alanda, "megaron"adi verilen, öne ve arka taraflarinda sundurmalari bulunan, uzun dikdörtgen biçimli tek büyük odali bagimsiz yapi birimleri bulunmaktadir. Bu yapilarda yöneticilerin oturdugu, ya da kutsal alan olarak kullanildiklari düsünülmektedir. Halkin yasadigi yapilar ise sur ile çevrili alanin disindadir.
Kanligeçit, Trakyadaki Anadolu türü tek kent yerlesmesi olup, plan itibariyle ayni dönemdeki Troianin tamamen küçük bir kopyasi görünümündedir. Tunç Çaginda Istiranca Daglarindaki bakir yataklarinin isletilmesi ile ilgili oldugu düsünülen bu yerlesimin, Anadoludan yönetici olarak gelen bir gurup tarafindan, ya da ileri düzeydeki iliskileri nedeniyle Anadolu yasam tarzini benimseyen yerel bir topluluga ait oldugu düsünülmektedir.

Paylaş

Yorum Yazın

Bu Habere Henüz Yorum Yapılmadı. İlk Sen Ol