ASPIR TARIMI

ASPIR TARIMI
Dr, Metin BABAOÄzLU
Trakya TarImsal Arastirma Enstitüsü - EDIRNE
Aspir, genellikle 80-100 cm arasinda boylanabilen. dikenli ve dikensiz formlari olan, dikenli formlarin dikensizlere göre daha fazla yag içerdigi, sari, beyaz, krem, kirmizi ve turuncu gibi degisik renklerde çiçeklere sahip, tohumlari, beyaz, kahverengi ve üzerinde koyu çizgiler bulunan beyaz taneler seklinde olan, dallanan ve her dalin ucunda içerisinde tohumlari bulunan küçük tablalar olusturan, renkli çiçekleri (petal) gida ve kumas boyasinda kullanilan, yaklasik 2.5-3.0 rn derinlere gidebilen bir kazik kök sistemine sahip, tohumlanrda % 30-45 arasinda yag bulunan, yagi yemeklik olarak çok kaliteli ofan, biodizel olarak kullanilan, küspesi hayvan yemi olarak kullanilabilen, kurakliga dayanikli, orabansin zarar veremedigi, yazlik karakterde ve ortalama 110-140 gün arasinda yetisebilen tek yillik bir uzun gün yag bitkisidir,
Aspir tarimindaki en önemli avantaj (kolaylik), Bugday-arpa tariminda, toprak hazirligindan ürünün depoya alinmasina kadar geçen sürede kullanilan bütün alet-ekipmânlann bu bitkinin tariminda da kullanilabilmesidir.
Toprak Hazirligi) Toprak bakimindan çok da seçici olmasa da, derin, verimli tinli, drenaj problemi olmayan ve su tutma kapasitesi yüksek, pH degeri nötr veya nötre yakin (pH 5-7) olan topraklar aspir tarimi için idealdir. Daima bu tip topiaklar tercih edilmelidir. Ancak, kiraç alanlarda da basarili bir sekilde yetisebilmektedir.
Gübreleme; Ekimden önce toprak tahlili yaptirilarak eksik olan bitki besin maddeleri tamamlanmalidir. Toprak tahlilinin yapilamadigi durumlarda, dekara 12-15 kg saf azot (N) hesap edilerek, bitki gelismesine baslangiç olmasi için bir miktar da fosfor (P) ilavesi yapilarak ekimden önce topraga serpilip karistirilmalidir. Tavsiye edilen normal fosfor miktari, dekara 3-5 kg dir,
Aspir bitkisi 3.5-4 ay gibi kisa bir sürede yetisebildigi için, gerekli olari bütün gübrelerisn ekimden önce bir seferde topraga serpilip karistirilmasi gerekir. Gübrenin bir seferde ekimle veya ekimden önce verilmesi göz önüne alindiginda, etki süresinin yavas ve sürekli olmasi nedeniyle, üre gübresinin kullanilmasi daha mantikli olacaktir
Ekim Tarihi Aspir yazlik bir bitki oldugundan bahar ayinda ekilmelidir. Ancak, kislari fazla soguk olmayan, iliman bölgelerde kislik olarak da ekilmesi mümkündür.
Fide döneminde, diger bitkileri; oranla soguklara daha fazla dayandigi için, biraz daha erken ekilebilir. Ekimin 20 Mart 20 Nisan tarihleri arasinda yapilmasi uygundur.
Sira Arasi ve Ekim Sekli Degisik sira araliklarinda ekim yapilmasina ragmen, yabanci ot mücadelesi ve kontroiü açisindan, sira arasinin dar tutulmasi en iyi yöntem olarak kabul edilmektedir. Bu amaçla, tavsiye edilen en uygun sira arasi, 15-20 cm dir. Hububat ekiminde kullanilan makineler, aspir ekiminde de rahatlikla kullanilabilmektedir.
Tohumluk Miktari ve Ekim Derinligi Sira arasinin 15-20 cm oldugu durumlarda, dekara 2-3 kg tohumluk kullanilmalidir. Genis sira araliklarinda, tohumluk miktari 1.5-2.0 kg civarindadir.
Buna göre degisiklik gösterse çok zayif oldugu için, yabanci otlardan çok etkilenir. Bu nedenle, gelismenin ilk dönemlerinde bitkiyi yabanci otlarla rekabete sokmamak için, ekimden önce tadanin bir çikis öncesi herbisit (Ot ilaci) ile ilaçlanmasi ve ilacin topraga karistirilmasi gerekir veya çikistan hemen önce tarla yüzeyine uygulanmasi gerekir. Aspir tariminda çikis öncesinde tarla yüzeyine veya ekimden hemen önce topraga karistirilarak kullanilabilecek ve tavsiye edilen herbisitlerden bir kaçi söyledir Trifluralin. Metolachlor, FPTC, Barbari. Profluralin ve Paraqual. Bunlar, etkili kimyasal maddelerden birkaçi olup, ticari ilaç isimleri firmalara göre degisik isimler altinda olabilir.
Çikis sonrasi yabanci otlarin yesil aksamina uygulanabilecek herbisit olarak "Stomp" kullanilabilir.
Bunun yaninda, yine çikis sonrasi yabanci otlarin yesil aksamina uygulanabilecek bazi etkili kimyasallar ve ilaçlar sunlardir. "Sulfonylurea", "Chlorsulfuron" (Glean,Telari), "Metsulfuron" (Escort Ally Finesse.) ve "Thiensulfuron" (Basis, Concert, Pinnacle). Bu ilaçlar, aspir için tescil edilmemis olup, özellikle A.B.D. de basarili ve sorunsuz bir sekilde kullanilmaktadir.
Ancak, daha önce ele belirtildigi gibi, ekimde sira arasinin dar tutulmasi (15 17 cm), yabanci otlar bastiracagindan, ayri bir yabanci ot mücadelesi gerekmeyecektir. Çikis sonrasi yabanci otlarin kimyasal yolla mücadelesinde yesif aksama kullanilabilecek herbisitlerin piyasada bulunamama ihtimaline karsi, ekimden önce ekilecek alanin mutlaka treflan ile (dekara 230-250 g) ilaçlanmasi gerekir. Devam Edecek...
ÖNADIM GAZETESI FAX0288-2141344
E-MAIL-haticekunt @ kuntlar.com
haticekunt@gazetetrakya.com